قطعا با گسترش وسائل ارتباط جمعی ، امروزه دیگر نمی توانیم نیمی از جمعیّت بشر را نادیده بگیریم، کاری که در طول تاریخ به بهانه های متفاوت صورت می گرفت و همواره  باعث قضاوتهای ناعادلانهء بیشماری می شد.زنان، امروزه در پی آن هستند که تمامی حقوق ازدست رفتهء خود را بر خلاف گذشته، تماماً کسب نمایند. اگر کمی منصفانه بنگریم می بینیم که آنها چیز زیادی نمی خواهند، آنها فقط خواستار برقرای حقوق مسلّم خود به عنوان یک انسان هستند و…

اینک نگاهی گذرا به جایگاه زن در 2 دین آسمانی اسلام و بهاییت می اندازیم.

دیانت اسلام

در زمانی که این آیین مقدس در عرصهء گیتی ظاهر شد، وضعیت  غیر قابل باوری در جهان اعراب یعنی زادگاه اسلام وجود داشت. اینگونه به نظر می رسد که، اعراب آن زمان تنها خصوصیت بارز و متفاوتی که با نئاندرتال ها داشته اند، زنده به گور کردن دخترهایشان بوده است. جالب اینکه، این حرکت غیر قابل تصوّر، به نوعی سنّت نیک بدل شده بود گویی بدون آن، شخصیت و هویّت یک مرد، پشیزی نمی ارزید. دقیقا در همین زمان و در مکانی با ظرفیت عقلی این چنینی بود که شخصی بنام محمّد که به روایات تاریخی، فرد امینی نیز بود، به پیامبری مبعوث می شود. فی الحقیقه، محمّد رسول الله جهت مقابله با اندیشه های پست این هَمَج رَعاع،باید کدام گزینهء این سوال بی گزینه را انتخاب می نمود؟! آیا او می توانست خیلی صریح و آشکار اعلام نماید که: ای فرومایگان، این چه جهالتیست که شما دارید؟ آیا در این صورت ،او می توانست به تسرّی دیانت الهی خویش امیدوار باشد؟اگر اندکی با رسم انصاف خو گرفته باشیم، متوجّه می شویم که او چاره ای نداشت جز برخوردی منطقی و در خور روح زمان آن دوره.

پس اصلا هم دور از انتظار نمی باشد که در چنین شرایطی، آموزه هایی ناموزون با زمان فعلی ما تجلّی پیدا کنند.

در ذیل نگاهی مختصر به آنها خواهیم کرد:

زنانی را که نافرمانی می کنند ابتدا پند دهید.اگر نپذیرفتند آنان را کتک بزنید(سورهء نسا آیهء 34)

و زنان شوهر دار (برشما حرام است) مگر آنها را که از راه اسارت مالک شده اید(زنان شوهر دار اسیرشده برمسلمانان حلال است) اینها احکامی است که خداوند بر شما مقرّر داشته است(جزء5 سورهء النساء آیهء 24)

و اما اندیشهء حضرت محمد پیرامون زن(نهج الفصاحه)(1)

از دنیا بترسید و از زنان بپرهیزید،زیرا شیطان، نگران ودرکمین است وهیچیک از دامهای وی(شیطان) برای پرهیزگاران مانند زنان مورد اطمینان نیست.( ش50 ص 164)

محکم ترین سلاح شیطان هم زنان هستند(ش 970 ص 350)

از هیچ فتنه ای که خطرناکتر از زن و شراب باشد، بر امّت خویش بیم ندارم(ش 2611 ص 694)

زنانی که آرایش می کنند،عطر می زنند وبه معابر عمومی پای می گذارند،حکم زناکاران را دارند...(ش177 ص188 وش 1019 ص359)(2)

اینگونه به نظر می رسد که با توجّه به همین چند نکته، بتوان به دیدگاه دیانت اسلام پیرامون جایگاه زن در جامعه پی برد. البته فراموش ننماییم که مطمئنّاً چنین آموزه هایی، بهترین موارد ممکن برای اعراب آن زمان محسوب می شدند و به هیچ عنوان نباید این قضایا را با روح زمان فعلی خویش که مقتضیات منحصر به فرد خودش را دارد، قیاس نماییم.

دیانت بهایی

چیزی حدود 12 قرن پس از ظهور اسلام و در حالیکه بشر در گذر تاریخ به موفّقیتهای چشمگیری در زمینه های علمی و فکری دست یافته بود، آیین الهی بهایی متولد شد. تقریباً در این احیان بود که علوم انسانی، علی الخصوص علوم اجتماعی به سرعت نضج گرفت و مسائل اجتماعی جزء اساسی ترین موضوعات مورد کنکاش اندیشمندان قرار گرفت. تفکر پیرامون چگونگی سیر تکاملی بشر، تا بدانجا رسید که اندیشمندان را به مشخص نمودن جایگاه فعلی انسان ترغیب نمود. در خلال رشد چنین افکاری بود که حضرت بهاءالله پیامبر دیانت بهایی به ناگاه ادعّای بس بزرگی را مطرح نمود و چنین عنوان کرد که یکی از 12 آموزهء مهمّ دیانت بهایی، همانا تساوی حقوق رجال و نساء می باشد. نکتهء قابل توجّه، تطابق این آموزهء جهانی حضرت بهاءالله با روح زمان فعلی بود. او نیز همانند حضرت محمّد بهترین و موزون ترین تعالیم را که با مقتضیات زمانی و ظرفیت عقلی بشر مطابقت می نمود، صادر نمود.

جهت روشن شدن جایگاه زن در دیانت بهایی به برخی از آثار حضرت عبدالبهاء،مرکز عهد و میثاق دیانت بهایی رجوع می نماییم:

" ای اماء الرّحمن بکوشيد تا چون مردان در اين ميدان

چوگانی زنيد و گوئی بربائيد قسم بجمال قدم که جنود ملکوت ابهی چنان

تاييد نمايد که در مضمار عرفان صفدر و صف شکن گرديد و قوّت تأييد

شما را برجال عالَم غالب گرداند ". (ص ٨-٢١٧ ج ٧مکاتيب حضرت عبدالبهاء)

"در اين کَور الهی الطاف حقّ در حقّ اماءالرّحمن مشهود

و واضح لهذا ورقاتی مبعوث شدند که حيرت بخش عقول گشتند . چنان

ثبوت و رسوخ از ايشان ظاهر و باهرگشت که چشم جهانيان خيره گرديد ".

                (ص ٢٥٨ ج ٢منتخبات مکاتيب حضرت عبدالبهاء)

" اليوم اماءالله بايد ناشر نور هدی گردند و پرتو استقامت

برافروزند تا آنکه سزاوار کنيزی درگاه احديّت گردند " (ص ٢٠٨ج ٧ مکاتيب )

در دیگر آثار بهاییان:

" تا مساوات تامّه بين ذکور و اناث در حقوق حاصل نشود

عالم انسانی ترقيّات خارق العاده ننمايد . زنان يک رکن مهمّ  از دو رکن

عظيمند و اوّل مربّی و معلّم انسانی زيرا معلّم اطفال خردسال مادرانند.

آنان تأسيس اخلاق کنند و اطفال را تربيت نمايند " (ص ٢٣٥ پيام ملکوت )

" و همچنين وحدت نوع را اعلان نمود که نساء و رجال کلّ

در حقوق مساوی بهيچوجه امتيازی در ميان نيست زيرا جميع انسانند فقط

احتياج به تربيت دارند اگر نساء مانند رجال تربيت شوند هيچ شبهه ای

نيست که امتيازی نخواهد ماند زيرا عالم انسانی مانند طيور محتاج بدو

جناح است يکی اناث و يکی ذکور. مرغ با يک بال پرواز نتواند نقص

يک بال سبب وبالِ بالِد‌يگر است ....".    (ص ٢٣٢ پيام ملکوت )

قطعا با اندکی تعمّق پیرامون این چند جمله، با نگرش دیانت بهایی در قبال جایگاه زن در جامعه نیز آشنا خواهید شد.

فی الحقیقه آنچه امروزه از اهمّیّت بسزایی برخوردار است، حضور همه جانبه و مشترک مردان و زنان خیرخواه جهت گرایش عالم به سوی صلح و در پی آن وحدتی همه جانبه می باشد.

باشد که ما نیز به عنوان یک عضو از جامعهء انسانی، سوای از هر گونه اعتقاد مذهبی و دینی،بدون توجه به ملّیت یکدیگر، فارغ از هر گونه تعصّب سیاسی و... دست در دست یکدیگر نهیم تا جهان خویش را به بهشتی برین بر روی زمین مبدّل سازیم.

شاد باشید

شاهین جانپاک

1- نهج الفصاحه شامل 3227 جملهء کوتاه یا تقریبا کوتاه است که ابوالقاسم پاینده از آنها به عنوان کلمات قصار نام برده است. در ادامهء کتاب، بخشی به خطبه های پیامبر اسلام و بخشی هم به تمثیلات او اختصاص داده شده است. در مجموع 3227 کلمهء قصار 157 بار از زنان صحبت شده است.

2- برگرفته از کتاب الکترونیکی "زن ایرانی در گذر تاریخ" گردآوری از آرشام پارسی